Mehmet Ömür - Kuşlar

TÜKÜRÜK BEZİ HASTALIKLARI

Bölüm: Hasta Bilgilendirme  |  9 Mart 2009 - 12:36:03  |  Yazdırın  |  

Tükürük bezi denilince aklımıza önce kabakulak gelir. Tükürük bezleri, majör ve minör olmak üzere iki gruba ayrılır. Majör olanlar dört tanedir. İki tanesi kulak bölgelerinin altındadır ve Parotis diye anılırlar. Kabakulak hastalığının etkileyip kulak altıda şişlik yarattığı Parotis tükürük bezleri, ağız boşluğuna Stenon adında kanallarla açılıp ürettikleri tükürüğü ağıza burada boşaltırlar. Diğer iki büyük tükürük bezi çene altına yerleşmiştir. Onları adı ise submandibülerdir. Kanallarının adı ise ‘Wharton’. Minör diye adlandırılan küçük tükürük salgılayan küçük hücreler ise, ağız içine yanak ve damak mukozasının değişik bölgelerine yerleşmişlerdir.
Tükürük bezi hastalıklarının da diğer organlarda olduğu gibi yaralanmaları, genetik hastalıkları, mikrobik hastalıkları, iyi huylu tümörleri ve nihayet kanserleri vardır.
Tükürük bezi hastalıklarının teşhisini doktor muayene ederek ve ileri tetkikler yaptırarak koyar. Tükürük bezi hastalıklarıyla ilgili gelişmeler son yıllarda artmıştır ve her yıl bazı yenilikler ortaya çıkmaktadır. Doktor hastalıkla ilgili bilgileri aldıktan sonra tükürük bezlerini elleriyle yoklayarak ve ağrılı, şiş ve kızarık olup olmadığına bakarak muayenesini yapar. Salgıda mikrop olduğunu düşünürse kültür ve antibiyogram ister. Bazı durumlarda da tükürük kanallarını gösteren siyalografi denilen röntgeni çektirir. Tükürük bezi hastalıklarından tümöral olanların teşhisi en iyi MR tetkiki ve ince iğne aspirasyon biyopsisi denilen patoloji tetkikleri ile konulur.
Tükürük bezinin iltihabi hastalıkları virüsler veya mikroplar tarafından oluşturulur. Viral olanlardan en sık görülen kabakulaktır. Ateş halsizlik ve kulağın altında şişlik yapar. Yemek yerken ağrı artar. Mikropların yaptığı tükürük bezi iltihapları daha çok yanak ısırmaya, dişlerdeki çürüklere ve yetersiz ağız ve diş bakımına bağlıdır. Bu iltihaplarda bol sıvı almak, dışarıdan hafif masaj ve antibiyotikler işe yarar. Bu iltihaplar bazen tekrarlayabilir ve müzmin hale geçebilir. Bez büyür ve sürekli sorun yaratırsa cerrahi tedavi düşünülmelidir.
Tükürük bezlerindeki bazı şişlikler kanalların tıkanmasından olur. Tıkanıklığı, tükürüğün sertleşmesi, iltihabi darlıklar veya kanalın içindeki taşlar yapabilir.
Tükürük bezi taşları sanıldığından sıktır. Doktor muayenede eliyle hisseder ve cerrahi olarak çıkartır.
Tükürük bezinin bağışıklık sistemiyle ilgili birkaç hastalığı vardır ki, bunlar beze özel hastalıklar olup burada mutlaka bahsedilmeleri gerekir. Lenfoepiteliyal hastalık, Sicca sendromu ve Sjogren Sendromu belli başlı tükürük bezinin bağışıklık sistemiyle ilgili hastalıklarından olup tedavileri zordur. Şiddetli ağız kuruluğu yaptığından çok rahatsızlık vericidir.
Diğer bir grup hastalık; tüberküloz, sarkoidoz ve kedi tırmığı hastalığının dâhil olduğu granülomatöz tükürük bezi hastalıkları grubudur. Bu hastalıkların teşhisi laboratuar tetkikleri dışında patolojik olarak ve özel boyama yöntemleriyle konulur. Bu hastalıkların tedavisi ilaçlarla yapılmaktadır.
Tükürük bezinin diğer hastalıkları arasında yaralanmalar vardır ki, derin bez yaralanmalarından sonra yüz felci gelişebilir. Çünkü yüz kaslarına giden sinir, Parotis adını verdiğimiz tükürük bezinin içinden geçer. Bezin metabolik ve diyabet gibi sistemik hastalıkları da vardır.
Tükürük bezinin tümöral hastalıkları arasında doğuştan veya sonradan ortaya çıkan kistler vardır. Bunlar iyi huylu hastalıklardır. Tükürük bezlerinin selim ve habis tümörleri genellikle bu bezlerin ağrısız şişmesiyle kendilerini gösterirler. Nadiren birden fazla bezi içerir ve parotis, submandibular bölge, damak, ağız tabanı, yanaklar ve dudaklarda şişlik olarak fark edilirler. Bu büyümeler bir uzmanı tarafından değerlendirilmelidir. Büyük tükürük bezlerinin habis tümörleri hızlı bir şekilde büyüyebilirler, ağrılıdırlar ve yüzün hasta tarafının felç olmasına neden olur. Ama tükürük bezlerinin bazı kanserleri çok süratli ilerler ve vücudun diğer bölgelerine süratle metastaz atarlar. İşte bu hastalıkların erken yakalanıp hemen tedavi edilmeleri hastanın hayatını kurtarma açısından çok önem taşır.
Tükürük bezi hastalıkları kulak burun boğaz hastalıkları içinde özel bir yere sahiptirler. Hepinize sağlıklı günler dilerim.


Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. Yazı, yorum eklemeye kapatılmıştır.